Op vraag van het adviescentrum klinische genetica voor gezelschapsdieren (AKGG) van de faculteit diergeneeskunde sturen we graag onderstaande brief door:

Beste collega’s,

Naar aanleiding van de inwerkingtreding van het nieuwe Vlaamse Fokkerijbesluit en de vele vragen dat dit met zich meebrengt, willen wij graag wat extra toelichting geven bij de meest voorkomende vragen. Naast trachten zoveel mogelijk collega's te bereiken en informeren, wensen we jullie ook te bedanken voor jullie inzet en waardevolle bijdrage aan een project dat met veel werk en toewijding tot stand is gekomen.

Wat is het Vlaamse Fokkerijbesluit?

Met het nieuwe Vlaamse fokkerijbesluit wordt het gebruik van genetische informatie formeel geïntegreerd in het beleid rond honden- en kattenfokkerij. Vanaf 1 juli 2025, datum van verkoop, zal een stamboom enkel nog worden uitgereikt voor dieren die gefokt zijn volgens een goedgekeurd fokprogramma, waarin genetische gezondheid centraal staat. Deze fokprogramma’s moeten onderbouwd zijn met wetenschappelijke gegevens, waaronder resultaten van DNA-analyses en klinische testen. Meer informatie over het Fokkerijbesluit is terug te vinden door hier te klikken. 

Wat is Breeding Healthy Pets?

Breeding Healthy Pets (BHP) wordt uitgevoerd in opdracht van de Vlaamse Overheid, Departement Omgeving, Afdeling Dierenwelzijn en heeft als doel de erfelijke problemen bij honden en katten aan te pakken op Vlaams niveau. Hiervoor wordt wetenschappelijk onderzoek verricht om een duurzaam fokbeleid te onderbouwen. Dergelijk fokbeleid zet niet enkel in op het terugdringen van erfelijke afwijkingen en schadelijke raskenmerken, maar ook op een behoud (of zelfs verhoging) van de genetische diversiteit. Het wetenschappelijk onderzoek wordt ondersteund door twee onderzoeksgroepen: 

• Onderzoeksgroep huisdierengenetica van de KU Leuven
• Laboratorium voor dierlijke genetica van de UGent

Om dit doel te bereiken wordt een centrale databank opgericht waarin stamboekgegevens en resultaten van DNA- en fenotypische testen worden verzameld.

Wat zijn deze fokprogramma’s?

Een fokprogramma vermeldt voor elk ras de onderzoeken die moeten worden uitgevoerd op de ouderdieren waarmee men wenst te fokken.
De erfelijke aanleg voor heel wat aandoeningen kan reeds bepaald worden via een DNA-test. Hiertoe moet simpelweg een DNA-staal (EDTA-bloedstaal of swab) afgenomen worden. Deze DNA-testen worden ook gebruikt om ouderschapscontrole uit te voeren, dit om de verwantschap tussen nakomelingen en ouderdieren te bevestigen. DNA-stalen worden geanalyseerd door een laboratorium naar keuze van de fokker of via de dierenarts.
Fenotypische testen, zijnde onderzoeken om de aanleg te testen voor erfelijke aandoeningen die niet via een DNA-test kunnen bepaald worden, moeten uitgevoerd worden door dierenartsen. Dit kan ondermeer gaan over het uitvoeren van een orthopedisch of een algemeen oogonderzoek, het maken van de nodige medische beeldvorming, …
 
De erkende stamboekverenigingen zullen de ontvangen uitslagen van deze onderzoeken analyseren en beslissen over de uitreiking van de stamboom aan de fokker. Vanaf 1 juli 2025 kunnen immers enkel nog erkende stamboekverenigingen stambomen afleveren. Zij spelen dus een cruciale rol in de opvolging van de naleving van het fokkerijbesluit. De verschillende fokprogramma’s kunnen per ras teruggevonden worden door hier te klikken voor de honden en hier voor de katten. 

Voor de dierenarts

Fokkers zullen meestal, naast algemene vragen over het fokkerijbesluit, contact opnemen met hun dierenarts voor twee hoofdzaken:

• Bloedname voor DNA-analyse
  • DNA-stalen worden geanalyseerd door een laboratorium naar keuze van de fokker of via de dierenarts. Voorbeelden van laboratoria zijn UGent Labo Dierlijke Genetica, Van haeringen Laboratorium, Zoolyx, Progenus, ...

Let op! Niet elk laboratorium doet alle noodzakelijke testen. Om dit niet zelf uit te moeten zoeken, bieden we ook aan om het via ons laboratorium te laten verlopen. Dit kan door het staal via AML/Medvet aan ons te bezorgen of door rechtstreeks contact op te nemen met animalgenetics@ugent.be.
  

• Fenotypische testen
  • Zoals ook in het verleden gold, mag elke dierenarts die vakbekwaam is om de testen/prestatieonderzoeken uit te voeren, dit doen. Dit kan veranderen: in het fokkerijbesluit is de mogelijkheid voorzien dat hier in de toekomst bijkomende beperkingen opgelegd worden, maar ook erkende verenigingen kunnen zich organiseren en bepaalde voorwaarden opleggen.

 
Meer informatie over de verschillende screeningsmethodes kunnen teruggevonden worden in de rasfiche’s. 
Voorbeelden van de door de dierenarts in te vullen documenten voor de verschillende prestatieonderzoeken zijn terug te vinden op de website van de Vlaamse Overheid onder de tab ‘beoordelingsformulieren’ .

Meer verduidelijking nodig? Wij zijn er voor je! 

Veelgestelde vragen en hun antwoorden kan je terugvinden via volgende link . Moest je met een andere vraag zitten, of indien je opmerkingen en/of suggesties hebt rond bepaalde zaken, mag je dit steeds melden via akgg@ugent.be.

  
We kijken uit naar een vruchtbare samenwerking!

Het adviescentrum klinische genetica voor gezelschapsdieren – AKGG
Universiteit Gent
Vakgroep Veterinaire en biowetenschappen
Heidestraat 19
9820 Merelbeke